چهارشنبه سوری، یک رسم دیرپا، یک سنت ملی است که از قرن ها پیش در آخرین چهارشنبه سال، در پهنه ایران و شاید هم ایران باورانی که در دیگر مناطق عالم اند، برگزار می شود، در این سنت مردمان به شادی و فرح، غم ها را به آتش می سپرند تا از غم پاک شوند، چه آتش را مظهر پاکی می دانند و از مظهر پاکی جز پاکی نمی توان توقع داشت. در این مراسم آتش افروخته می شود. اما بی خطر و بی ضرر و مردمان شادمانه از روی آتش می پرند تا زردی غم ها را به او بسپارند و سرخی و طرب و سرزندگی و شادمانی بگیرند، اما امروز، این رسم در سایه بی احتیاطی ها به زمان وحشت بدل می شود و اگر چه با تخلیه هیجان گروهی همراه باشد، نه زردی غم را به آتش می سپرد و نه سرخی سرزندگی از آن می ستاند. چهارشنبه را گروهی ناآگاهانه از سور و شادی تهی کرده اند و به شب دلهره، شب خطر، شب حرمت شکنی، شب قانون شکنی و شب گناه تبدیل می کنند و راستی چه گناهی بالاتر از مردم آزاری؟ چه گناهی بالاتر از این که حق آرامش، حق شادی، حق زندگی را گروهی جاهل از مردم دریغ می کنند و به خاطر تخلیه هیجانات خود آرامش شهری را بر هم می زنند؟ ایرانیان آداب دان و مودب هرگز و هرگز و هرگز به خود اجازه نمی دادند حتی شادی شان باعث غم دیگران شود، آن ها شاد بودن را در با هم بودن و با هم خندیدن می دانستند نه بر هم بودن و به هم خندیدن! به هم خندیدن و شادی خود را در غم دیگران دیدن و تخلیه هیجان خود در آرامش دزدی از مردم، شیوه بیماران است و ایرانی جماعت هرگز بیمار نیست. آنانی که چهارشنبه سوری را سنتی ملی و لازم الرعایه می دانند حتما به خاطر دارند بمب های صوتی، ترقه های وحشت آفرین آن هم جلوی پای زن و بچه مردم، آن  هم کنار خانه ای که بیمار بستری دارند، آن هم کنار خانه ای که نوزادشان به خواب رفته است و اصلا کنار شهروندی که نمی خواهد آرامشش بر هم بخورد، هرگز در راه و رسم ایرانیان جایی نداشته است. حتما می دانند این سوغات نامبارک، هر چه باشد، ایرانی نیست. ایرانی عاشق آرامش است و هرگز به هیچ قیمتی پا روی حق دیگران نمی گذارد، ایرانی، نوع دوست است و بنی آدم را اعضای یک پیکر می داند و درد دیگران را درد خویش می شمارد، پس نمی تواند در رخ آرامش شهری پنجه کشد و بر گونه آرامش شهروندی سیلی زند. ایرانی نمی تواند این گونه باشد. ایرانی شاد است. اهل شادکاری است و از شادی اش همه شاد می شوند او آداب و رسوم ملی خود را از آن جهت عزیز می دارد که برای همه ملت عزیز است نه این که خدای نکرده، فقط خود را ببیند و برای مسخرگی و شادی دروغین لحظه ای، سلامت روانی مردمان و بهداشت صوتی شهری را قربانی کند. ایرانی، خانواده ایرانی مراقب است تا فرزندش، جوانش- خدای نکرده- موجبات رنجش دیگر شهروندان را فراهم نکند بلکه شادی اش به گونه ای باشد که باعث شادمانی دیگر مردمان شود. او آرامش را حق همه می داند و آتش زدن را در آرامش مردم هرگز قبول نمی کند. خانواده ایرانی، حرمت خانواده ها را، حرمت انسان ها را رعایت می کند...

کلام معصوم است که در اموال اغنیا، سهمی برای فقرا قرار داده شده و این تکلیف برخورداران جامعه است که دستی به یاری فرودستان دراز کنند و نه از سر منت، بل از سر عشق به انجام وظیفه ای که خداوند مقرر فرموده است موانع را از سر راه بندگان خدا بردارند.

این برای آنان خیلی عزیز باید باشد که خداوند سهم فقرا را امانت به آنان سپرده است تا آن را به نیازمندان که عیال خداوندند برسانند پس امانت را باید عزتمندانه به صاحبانش رساند و این خود سعادتی بزرگ است و مردمانی چنین در دو دنیا سعادتمند خواهند بود چه خداوند در وجود اینان آنقدر بزرگواری قرار داده است که ظرفیت داد و دهش به آنان ببخشد و به اینان افتخار هم بکند. حضرت رسول خاتم(ص) آن سفیر لحظه های ناب و روشن، می فرمایند« خدای تعالی بندگانی دارد که مردم در نیازهایشان به آنان پناهنده می شوند» و این بندگان هم پاسخ مردم را به نیکی می دهند. من این افراد را که دستانی دهنده و سینه ای گشاده دارند، اوتاد می دانم و معتقدم وجود آنان مایه قوام زمین و دوام زمان است و خداوند اینان را بسیار دوست می دارد چنان که پیامبر بزرگوار اسلام در کلامی دیگر می فرمایند خداوند متعال کسی را که در پرداخت حق او بخشنده باشد دوست می دارد و هر که را خداوند دوست داشته باشد همواره عزیز خواهد بود.

دست دهنده و دل دادگر همواره روشن و به دور از خشکسالی و همواره محبوب خداو خلق می ماند. پیامبر رحمت به تصریح می فرمایند: «محبوب ترین افراد نزد خدا کسی است که برای بندگانش سودمندتر باشد»پس هرکس می خواهد محبوب ترین باشد برای خدا، بسم ا...

پس بسم ا...الرحمن الرحیم تا در روزگاری که برخی دست ها تهی و دل ها پر از غصه و رخ ها زرد است خبر از بهار بخوانیم. این روزها هنگامه مبارکی است تا آنان که امانت دار خدایند عزت انسانی را پاس بدارند و به یاری نیازمندان بشتابند و چنان عاشقانه، کرامت را به رفتار درآورند تا آسمان هم بیاموزد از آنان و کریمانه بر این دیار ببارد که دیری است خشکسالی رمق زمین هایش را گرفته است.

این روزها عیال خداوند نیز منتظرند تا همت امانت داران خداوند را تماشا کنند و ببینند کسانی که خداوند را به نام کریم می خوانند و از او کرامت می خواهند خود از این گوهر چه بهره ای دارند و چقدر جان را مظهر شئون خداوندی کرامت و فتوت و حرمت و مهربانی کرده اند و چقدر ترازوی آنان بر عدالت و مهر استوار است و آیا آن چه برای خود از خداوند می خواهند، حاضرند تا جایی که می توانند برای دیگران انجام دهند.

پیامبر حکمت و مهر(ص) تعلیم مان می فرمایند به این که «آن چه را برای خود دوست داری، همان را برای برادرانت دیگران هم دوست بدار» پس وقتی ما می خواهیم که خداوند بزرگ بر ما مهر و کرم ورزد و طبیعت ما را به میهمانی شکوفایی ببرد، ما نیز از شاد کردن دل نیازمندان غافل نشویم.

در مطالعه روابط اجتماعی به خوبی می توان دریافت که علت العلل بسیاری از مشکلات به وجود آمده در روابط انسان ها، این است که تعریف درستی از اخلاق نداریم و به جای مکلف دانستن خود و صاحب حق خواندن طرف مقابل، خود بین می شویم و همیشه برای خود حق قائلیم و برای دیگران تکلیف، لذا همیشه در موضع طلبکاری قرار داریم و چون خود را طلبکار و دیگران را بدهکار می دانیم در برقراری ارتباط با آنان دچار مشکل می شویم، برای رفع مشکل هم از آن جا که خود را صاحب حق می دانیم برای به دست آوردن آن حق می کوشیم و از آن سو نیز چون طرف مقابل ما هم، خود را صاحب حق و ما را مکلف می داند، به مقابله بر می خیزد و هزار مشکل درست می شود. حال آن  که اگر به تعریف درست از اخلاق برسیم، این مسائل به وجود نخواهد آمد تا عوارض آن، زندگی را بر ما جهنم کند و بهشت را در هر دو سرای از ما دریغ کند، اگر ما خود را مکلف بدانیم، در برابر کاری که انجام می دهیم خود را طلبکار نخواهیم دانست تا اگر طرف قدر ما را ندانست دلخور و دمغ دست از کار خوبی که می کنیم بکشیم، اگر دقت کرده باشید برخی از افراد وقتی کاری برای کسی انجام می دهند و متناسب با توقع خود قدر نمی بینند، می گویند بشکند دست بی نمک و یا این که طرف یک خسته نباشید هم نگفت و این در ذهن شان می ماند و آنان را از ادامه انجام کار خوب دلسرد می کند اما اگر ما خود را بدهکار بدانیم با ادای بدهی خود توقع قدردانی های بلند بالا را نداشته باشیم، دیگر توقعی شکل نمی گیرد تا برآورده نشدن آن ما را چنین دلخور و زمین گیر کند. فرد اخلاقی نیک رفتاری اش را منوط به رفتار نیک دیگران نمی کند تا اگر از آنان خوبی ندید، از خوبی کردن دست بشوید، بلکه از آ ن جا که خود را مکلف به خوبی می داند، در برابر بدی دیگران هم خوبی می کند، چنان که پیامبر اسلام(ص) سلام کردن را منوط به سلام دیگران نمی دانستند و خود از کوچک و بزرگ در سلام سبقت می گرفتند در برابر آن کافری که همواره با زباله و شکمبه حیوانات به ایشان اسائه ادب می کرد، با رفتار نیکوی عیادت از بیمار پاسخ می دهند تا جایی که آن فرد را از حضیض کفر تا اوج ایمان برکشند. مولا علی علیه السلام درباره حضرت رسول (ص) می فرمایند «پیامبر(ص) همیشه خوش رو، خوش خلق و نرم خو بودند» و همین خلق حسن بود که بزرگ ترین معجزه شد تا خداوند پیامبرش را عاشقانه بخواند که اگر این خلق نیکو را نداشتی مردمان از گرد تو پراکنده می شدند و همین بر جستگی اخلاقی حضرت رسول است که ایشان را در جایگاه «اسوه» می نشاند تا در قرآن مجید بخوانیم «...لقدکان لکم فی رسول ا... اسوة حسنة» آن چه بعد از قرآن مجید، بزرگ ترین معجزه پیامبر بود در اقبال مردم به آیین جدید... بگذریم تکلیف ما را قرآن مشخص فرموده است. تأسی به پیامبر بزرگواری که اسوه حسنه است و رفتاری اخلاقمند که سعادت را برای همه ما به ارمغان آورد. باشد که چنین زندگی کنیم...

دخترش را که عروس کرد نفهمیدم، وقتی نوه اش را در آغوشش دیدم و پرسیدم کیست فهمیدم نوه دار شده است اما من که خویشاوند نزدیکش بودم، خبر نداشتم حالا در جلسه تعزیه پدر مرد که عموی من می شد باخبر می شدم وقتی شانه به شانه اش جلوی مسجد ایستاده بودم تا پاسخ گوی محبت مردمی باشم که به تسلیت ما می آمدند او سیاه پوشیده بود، من هم.

او ایستاده بود و من شانه به شانه اش، اگر بغضش گره می گشود سر بر شانه هم نیز می گذاشتیم، ما شریک غم هم بودیم. خیلی هامان شریک غم همدیگریم. غم هامان را قسمت می کنیم، این سنت خوبی است آدم سبک می شود، احساس پشت گرمی می کند وقتی کسانی را می بیند که با او همراهند این خیلی پسندیده است اما کاش این نیمه سیب عاطفه، با نیمه دیگر هم کامل می شد و مردمان در شادی هاشان هم شریک می جستند و می یافتند مثلا در عروسی فرزندان، خویشاوندان را دعوت می کردند تا همان ها که در فصل غم جامه شریک می پوشند به رنگ سیاه، در شادی ها هم جامه شریک پوشند به رنگ سفید.

اما... او دومین دختر و سپس پسرش را هم به خانه بخت فرستاد و باز ما خبر نشدیم و پس از ماه ها از زبان این و آن شنیدیم که خویشاوند نزدیک ما باز یادش رفته است ما رادر شادی خود شریک کند انگار ما فرهنگ شادی نداریم تا آداب و رسوم آن را یاد بگیریم، انگار خبرهای خوش، اختصاصی است اما خبرهای غم انگیز، جنبه عمومی دارد.

مخصوصا انگار خویشاوندان را باید در عزاداری ها خبر کرد! چنین می شود که حالا فقط در جلسات تعزیه، خویشاوندان همدیگر را می یابند.

حال آن که صله رحم، قرار است همه روزها مان را به هم گره بزند آن گونه که در خوشی و عزا، یاور هم باشیم. اگر همه روزهامان به هم وصل شود کتاب فصل به فصل آخر خواهد رسید تا دیوان وصل از غزل های ناب لبریز شود.

در شهر غزل هم نگاه همه مهربان تر خواهد بود و شانه های به شادی پیوند خورده در روزگار ماتم نیز توان افزون تری خواهد داشت. یک ضرب المثل می گوید «مرا در روز غم یار نیاز است و الا در روزگار شادی یار فراوان است» شاید هم این بنده خدا در فراوانی یاران روزگار شادی، یاران به کار آ مده در روزگار غم و اندوه را از یاد برده بود! بگذریم این درست که در روز تنهایی و ماتم باید خویشان را جست و سر بر شانه شان نهاد اما رسم مروت نیست در روزگار شادمانی آن ها را از یاد برد.

جوانمرد همیشه می کوشد تا دل ها را جوان بدارد تلاش او این است که مردم را در شادی هایش شریک کند چونان باغبانی که مردمان را در فصل بهار و شکوفایی و سرسبزی به باغ خویش می خواند تا حظ و بهره برند از زیبایی شکوفا شده نه این که در تلخ هنگامه ای که آتش به باغش افتاد یاد یاران کند.

پس همان گونه که به گاه غم فکر خویشانیم در شادی ها هم به میهمانی بخوانیم شان. این بهتر است.

انسان اخلاقی، سالم ترین انسان است. ازآن جا که همه را دوست دارد، برای خود دشمن تصور نمی کند تا از بیم و هراس اقداماتش، آرامش از دست بدهد و بافزونی استرس به هزار بیماری و درد بی درمان مبتلا شود. انسانی که از یک بیماری اعتمادسوز، ویرانگر جامعه و انسانیت کش به نام سوءظن، به مدد اخلاق، جان به در برد، در همین زندگی خود، رشحاتی را از بهشت تجربه خواهد کرد. آن چه در سه گانه فرهنگ ایرانی که در فرهنگ اسلامی هم به گونه های مختلف مورد تاکید قرار گرفته است، زندگی ما را براساس نیکی و زیبایی مهندسی می کند. ما به پندار خوب، گفتار خوب و کردار خوب تعلیم شده ایم.و این دو خوب، کردار نیک و گفتار نیک نشات گرفته از آن یکی خوب، یعنی پندار نیک است. کسی که پندار نیک داشته باشد، جز نیکی نخواهد کرد و جز نیک نخواهد گفت، چه زارعی هر بذری که داشته باشد خواهد کاشت و از آن بذر هم جز از همان جنس نخواهد رویید. هیچ سابقه ندارد کسی، بذر گندم بکارد و جو درو کند. آن چه از زمین می روید؛ نشانه آن چیزی است که در آن کاشته شده است و زمین فقط امانت داری است که امانت گرفته را، بذر را، صد چندان باز پس می دهد. پس اگر نیکی در پندار کسی کاشته شود، جز نیکی نخواهد رست لذا در مباحث اخلاقی همواره به «حسن ظن» امر شده ایم تا از خوش گمانی خوشی بروید و جهان را پر از خوشی کند. برای همین است که ما را از سوء ظن پرهیز داده اند تا مبادا دامن به بدی آلوده کنیم. آن را گناه کبیره شمرده اند تا اگر دغدغه دینی داریم بدانیم نباید تلقی بد از مردم داشت. آن که می خواهد خداوند به او به نیکی بنگرد و دعایش را به خوبی اجابت کند شایسته نیست نسبت به دیگر آفریده های خداوند، گمان بد داشته باشد، هر چند بازنده اولی و ضرر کننده واقعی سوء ظن خود فرد است ، کسی که همه چیز را سیاه می بیند اولین کسی که از دیدن این همه سیاهی رنج می برد خود اوست، این که به دلیل سوء ظن باید به دیگران آسیب رساند باز هم خود اولین متضرر و خسران کننده است چه باید پاسخ گوی عمل ناشایست خود باشد. حال آن که انسان اخلاقی، با حسن ظن، به زیبایی می اندیشد و چون همه چیز را زیبا می بیند از زیبایی لذت می برد و چون زیبا رفتار می کند، متقابلا رفتار زیبا می بیند و باز لذتی بر لذت های او افزوده می شود. اگر ما به این خلق انسانی متخلق شویم و حسن ظن جزئی از رفتار و شخصیت ما شود دیگر از بلایایی اعتمادکش که خانواده ها را در رهگذار توفان های کشنده قرار می دهد مصون خواهیم بود و هر روز نخواهیم خواند و نخواهیم شنید که مثلا فلان مرد یا فلان زن با گمان این که همسرش، جای دیگر سروسری دارد، جان از او ستانده یا در آرام ترین شکل، زشت ترین حلال، طلاق، زندگی خانواده ای را هزار پاره کرده است اگر سوء ظن نباشد، بدی های پیامد آن هم نخواهد بود. زشتی که شکل نگیرد، زیبایی شکل یافته به نظر خواهد آمد. چه اصل زیبایی است و زشتی بیماری عارضی است که گاه، بخشی از زیبایی را از بین می برد، اصل سلامتی است که گاه بیماری آن را به چالش می کشد. اصل برخورداری و استغناست که گاه فقر بر آن چنگ می کشد. اصل نیکی است. پس مراقب آن باشیم...

انسان اخلاقی در رفتار ارتباطی خود با طرف مقابل، همواره مراقب است تا رفتاری از او سر نزند که باعث تعدی به حق او شود. حالا این طرف، گاه حضرت حق، خداوندگار بزرگ است، گاه یک شهروند، گاه یک عضو خانواده و گاه حتی انسان هم نیست. طبیعت است، کوه است، دریاست، جنگل است. انسان اخلاقی هم وظیفه بندگی خود را در برابر خداوند تا جایی که می تواند به شایستگی انجام می دهد و هم در برابر دیگر همنوعان خود، چنان انجام وظیفه می کند که حقوق آنان پاس داشته شود و در برابر طبیعت هم احساس تکلیف می کند و به گفته دکتر قراملکی در برنامه این شب ها کاری نمی کند که حق طبیعت نادیده گرفته شود. لذا هیچ گاه نخواهید دید، یک انسان اخلاقی مثلا در کوه زباله بریزد. اگر فرد بی مبالاتی چنین کرد، کوه نوردان که با کوه احساس خویشاوندی بیشتری دارند آن را بر می دارند و گاه مدت ها راه می روند تا به سطل زباله ای برسند و آن زباله را در آن بیندازند.

اگر انسان، اخلاق مدار باشد در برابر طبیعت، دیگر چیزی به عنوان آلودگی محیط زیست نخواهیم داشت تا همه به فغان آیند و برخی ها داد بر دارند این بیداد را. هرچند با کمال تاسف ما خود از آن جا که نسبت به محیط زیست اخلاقی رفتار نمی کنیم، بیشترین سهم را در آلودگی محیط داریم، بیشترین ضرر و زیان هم نصیب خود ما می شود اما تنها کار ما فقط فریاد است و متهم کردن این و آن، حال آن که در یک جامعه اخلاقی محیط زیست باید ایمن باشد، نه فرد و نه سازمان و کارخانه ای حق ندارد، پساب آلوده خود را روانه دشت و بیابان کند. هیچ فرد و سازمان و کارخانه ای حق ندارد آلودگی تولید و هوای سالم را از مردم دریغ کند. محیط زیست، طبیعت و ... هم حق دارند و ما برای ادای حق آن ها تکلیف داریم.

انسان اخلاقی، به حق جنگل احترام می گذارد. پس وقتی آتش به جنگل می افتد، درختی بی جا شکسته می شود، زمین و آب آلوده می شود نشان این است که اخلاق را فراموش کرده ایم و همین فراموشی گاه آتش بر می افروزد که میلیاردها تومان خسارت به بار می آورد.

قصه برخی از ما و جنگل، ماجرای آتش هایی که روشن می کنیم و خاموش نمی کنیم شده است، قصه سنگی که دیوانه به چاه می اندازد و هزار عاقل نمی توانند آن را بیرون بیاورند و چه بسا بر سر این مسئله افرادی جان خود را هم از دست بدهند. مگر ماجرای آتش سوزی جنگل ها را که سال های قبل بارها اتفاق افتاد و خسارت های جبران ناشدنی به بار آورد از یاد برده ایم؛ مگر بی احتیاطی یک رهگذر، آتش خاموش نشده یک شکارچی، سیگار روشن یک راننده و ... بهشت جنگل را به جهنم آتش بدل نکرد؟

آیا چنین اعمالی از یک انسان سالم سر می زند؟ بله، اگر انسان به سلامت اخلاقی برسد، جامعه، طبیعت، آب، کوه، دریا، جنگل همه و همه به سلامت خواهند رسید و امکان زیست سلامت، در محیط زیست سالم فراهم خواهد آمد. اگر در این مباحث دقت کنیم درخواهیم یافت که اخلاق، همچنان داروی بی بدیلی است که می تواند همه زندگی ما را نجات دهد، اگر خود متخلق شویم، اگر خود اخلاق را به زندگی درآوریم، اگر خود ...

مهربان بود مرد، شاید بتوان او را از جمله مهربان ترین دایی های دنیا نامید، مهربان ترین عموی دنیا، مهربان ترین برادر دنیا و ... به هر حال او از مهربان ترین ها بود او به پدرش چندان نرفته بود و به مادرش هم، شبیه دایی و عمویش هم نبود. او شبیه خودش بود. همه را دوست داشت و خویشاوندانش را دوست تر. برای کسی، نه این که بد نمی خواست، خوب هم می خواست. خوبی دیگران زبان او را به شکر، به تسبیح و تهلیل می گشود. هیچ گاه ندیدم، آن چه دیگران دارند، ذره ای، حتی ذره ای او را به غبطه وا‌دارد، چه رسد به حسد. وقتی می شنید فلان خویش و آشنا، مثلا خانه گرفته یا مدل ماشین او بالاتر شده است خوشحال می شد. اگر دستش، یعنی وسعش می رسید، به نزدیکانش کمک هم می کرد...

به هر حال آدم جالبی بود و من گاه تعجب می کردم، از پدر و مادر و دایی و عمو وعمه و خاله با اخلاق خاص خود، او چگونه اخلاقش به آن ها نرفته است. تحصیلات چندانی هم نداشت‌که بگویم به خاطر تحصیلات و دانشی که اندوخته چنین در اخلاق فربه شده است. اهل سیر و سلوک های آن چنانی هم نبود تا بگویم تحت تاثیر فضا، چنین شده است. همیشه دوست داشتم بدانم این را که او چگونه راه خود را از مسیر مهربانی انتخاب کرده است و سرانجام هم راز آن را یافتم، روزی که او از کودکی هایش می گفت از آرزوهایش که اکثر قریب به اتفاقشان برآورده نشد، حسرت های کودکی اش تلخ بود، آن قدر که می شد طعم آن را پس از ده ها سال هنوز در ذائقه او یافت. او می گفت: روزگار پدر و مادرش خیلی وقت ها خوش نبود و کارشان به دعوا می کشید و او وقتی به عموهایش پناه می برد، پناهی نمی یافت، نه این که آغوشی به مهر بر رویش گشوده نمی شد، بلکه در خانه هم به رویش بسته می شد. قصه رفتار دایی هایش هم تلخ تر بود، حداکثر کاری که آن ها انجام می دادند، این بود که گاهی می آمدند و عوض اصلاح وضعیت زندگی پدر و مادرش، پدرش را زیر مشت و لگد می گرفتند و می رفتند و هیچ گاه، دستی به مهر بر سر او نکشیدند، تازه آن ها که می رفتند، پدرش هم تلافی کتک ها را سر او و مادر و خواهر و برادرش در می آورد. او به یاد نداشت، یک شکلات از دست دایی ها گرفته باشد یا یک آب نبات از دست عموهایش. اما حالا معمولا جیبش پر از شکلات است برای بچه ها. او می گفت تلخی رفتار آن ها در کامم مانده است لذا تصمیم گرفتم، مثل آن ها نباشم و کامی را تلخ نکنم، من زشتی رفتار آن ها را دریافتم و چنین درس گرفتم که از رفتاری آن گونه پرهیز کنم. اگر دایی ها با من دوستی نکردند من دوست خواهرزاده هایم باشم. اگر عموها، دست من را نگرفتند من به وسع خود دست بچه های برادرانم را بگیرم، اگر پدر و مادرم، روزگارم را جهنم کردند، من به اندازه خود، زندگی را برای بچه هایم راحت کنم. من از زندگی بد گذشته آموختم، باید خوب زندگی کرد. باید همه را دوست داشت حتی آنانی را که به روزگار پیش او را آزرده اند ...

مسلمان هم اگر نباشیم، اگر به چیزی به نام اخلاق اسلامی، باور نداشته باشیم اگر برای ما ستار بودن خداوند موضوعیت نداشته باشد که آدمی هم باید مظهر این شان باشد. اگر از بزرگ ترهامان هم نشنیده باشیم که چشم باید پوشید از نادیدنی ها در حریم خصوصی افراد. اگر معلمان هم به ما نگفته باشند چشمی که در حریم مردم، بی اجازه بگردد و حتی از پنجره یا در به داخل خانه مردم نگاه کند، مستحق لعن و طعن است. حتی اگر به آداب و سنن ایرانی که حریم خصوصی افراد را محترم می شمارد پایبند نباشیم و ندانیم ایرانی جماعت، اهل جوانمردی است و پیش ترها، لات ها هم حتی ، چشم می پوشیدند از نامحرم ها. حتی اگر هیچ یک از این ها را ندانیم یا قبول نداشته باشیم حداقل به عنوان یک شهروند که ادعای مدرن بودن دارد، باید به الزامات اخلاق مدرن پایبند باشیم وقتی از ابزار مدرن استفاده می کنیم. اخلاق مدرن حریم خصوصی افراد را هم به رسمیت می شناسد و هم حرمت می گذارد و برای جلوگیری از حرمت شکنی قانون وضع کرده است. پس اگر به هیچ دینی معتقد نیستیم باید به گاه استفاده از ابزار مدرن، اخلاق آن را هم رعایت کنیم، نه این که چشم شویم در حریم خصوصی مردم و روابط خصوصی تر آنان و فیلم بگیریم و شیطان صفتانه از طریق بلوتوث به همه برسانیم. این شوخی نیست که برخی ها به بازی و بگو بخند برگزار کنند، این یعنی اعلان جنگ به زندگی مردم، یعنی تهاجم به اخلاق جامعه، یعنی راهزنی اخلاقی، یعنی دزدی آبروی مردم آن هم از بدترین و خسارت بارترین نوع دزدی . در این سرقت کثیف فقط آبرو است که بر باد می رود.راستی وقتی راهزنی مال مردم برای قطاع الطریق، چنان سخت و دشوار است، وقتی مجازات افساد فی الارض، مرگ است، برای راهزنان حیثیت خصوصی آحاد جامعه و حرمت عمومی جامعه و آنانی که از طریق بلوتوث، ایمیل و... به فکر نشر فساد در روی زمین اند ، چه خواهد بود؟ آیا نباید بر این نکته حساس بود که وقتی جنگ از وجه سخت به وجه نرم، تغییر شکل می دهد، افساد فی الارض و قطع طریق هم می تواند به شکل نرم درآید و از آن جا که مواجهه را با جنگ نرم هر عقلی واجب می شمارد، مقابله و مجازات افساد فی الارض و قطع طریق را به شکل نرم هم همه عاقلان امری منطقی می دانند. پس شایسته است اول اخلاق اجازه پلشتی ندهد و آن جا که پلشت کرداران حرمت اخلاق را رعایت نمی کنند، قانون، محکم با آنان برخورد کند تا بدانند حرمت شکنان را سرانجام داغ و درفش است.