وقف، از آب انبار تا مدرسه
ساعت ۱٠:٠٥ ‎ق.ظ روز جمعه ۱ بهمن ۱۳۸٩   کلمات کلیدی:

نیک اندیشان همواره سنت وقف را به عمل، گرامی داشته اند، از خویش گذاشته اند تا برای دیگران امکان راحتی و فرصت تعالی و نعمت آرامش فراهم کنند. از جمله در روستای ما- نوغاب افضل آباد از توابع شهرستان بیرجند- قدیم ترها نیک کرداران خیراندیش در بیابانی که راه عبور مردم از آن می گذشت، به هزار زحمت آب انبارهایی درست می کردند و با هزار عشق آن را وقف می کردند و هنوز آن آب انبارها که با عنوان «حوض» از آن نام برده می شد، وجود دارد که در زبان مردم به نام سازنده آن شناخته می شود. مثل «حوض علی حسین»، «حوض خان احمد»، «حوض حاج علی»، «حوض کربلایی یوسف» و... البته خشکسالی های پیاپی، آبی نگذاشته است تا آب انبارها، میزبان لب های عطش زده مردمان رهگذر شود، اما نام و یاد واقفان هنوز بر سر زبان هاست و وراث آن واقفان نیز خود را نسبت به حرمت و حفظ آن در سال های «ترسالی» مسئول می دانستند و هنوز نیز مسئول می دانند. این سنت نیکو در گذر زمان متناسب با شرایط و نیازهای جامعه تغییر شکل داده است اما ماهیت آن همچنان ثابت است؛ از جمله می توان به ساخت مدرسه در دو وجه حوزه علمیه یا مدارس جدید همچنان ادامه دارد و بسیارند فرهیختگانی که در مدارس وقفی قامت کشیده اند. مدارسی که در همه جای کشور وجودش نور می افشاند و ستاره پرورش می دهد، اما در مشهد مقدس در شعاع آفتاب هشتم، وقف جلوه ای ویژه داشته است هم آنچه از عشق مردم، از جان مردم، شکل می گیرد و وقف امام رضا علیه السلام می شود تا آنچه بر سبیل خیر، در شئون مختلف مهر وقف می خورد از جمله مدارس که ذکرش رفت، کتابخانه ها که هنرش تقویت بنیه علمی و بن مایه عملی است. اما در کنار این، از آ نجا که درمان، بحث فراگیری است، نگاه خیران را به خود جلب کرده است تا درقالب وقف یا خیریه با کارکرد وقف به یاری مردم بشتابند و توانشان رابرای درمانگری بگذارند. به نظر امروز با نگاهی متفاوت به وقف، در کنار مدرسه سازی، وقف برای امام رضا(ع)، مسجد، حسینیه، وقف برای مجالس ذکر فضائل اهل بیت(ع) باید به سمت وقف خانه برای نیازمندان، مجتمع های چند منظوره، پارک و.. نیز رفت، چه زندگی امروز، اقتضائات خاص خودرا دارد واگر دیروز، وقف صرفا در حوزه ساخت آب انبارها و مساجد و تکایا و... نمود می یافت، امروز باید در قالب هایی که زندگی امروز مردم را تثبیت کند هم ظهور و بروز یابد. به نظر وقف کارخانه و کارگاهی که هم به اشتغال بپردازد، باشگاهی که تجسم «قو علی خدمتک جوارحی» را هدف گذاری کند، رسانه ای که کنشگری مثبت را به آحاد جامعه تعلیم کند، تالارهای عروسی که« عروسی بدون گناه» را سامان دهد و... نیز می تواند در این رهگذر مورد توجه قرار گیرد. به هر روی، وقف، سنت حسنه ای است که همواره فراوانی حسنات در زندگی و تعالی اخلاقی مردم را هدف داشته است امروز هم با تعمیق این هدف باید راهکارهای متناسب و به روز شده آن را در نظر گرفت...

خراسان رضوی - مورخ پنج‌شنبه 1389/10/30 شماره انتشار 17753 /صفحه۷/فرهنگی هنری