زبان عذر خواه داشته باشیم

اصل این است که اختیار رفتار و گفتار و دست و زبان و چشم و... دست خودمان باشد چنانکه از خط عبور نکند و ما را هم عبور ندهد. اصل این است که همیشه حریم ها و حرمت ها را حفظ کنیم و کاری از ما سرنزند که بخواهیم عذر تقصیر آوریم اما آنجا که اختیار زبان و دست و رفتار و گفتار از دست بشد، باید که پا روی غرور و منیت خویش بگذاریم و دست در دامن پوزش خواهی زنیم. از این منظر، عذر خواهی سنتی است انسانی و اخلاقی و راهی است برای بازگشت به فضای قبل . عذرخواهی ، اقدامی پسندیده است که در ادبیات دینی و در رابطه انسان- خدا، استغفار تعریف می شود و عذر تقصیر و قصور آدمی را به درگاه حضرت غفار می برد تا با پذیرش حضرتش گاه حتی سیئات و گناهان نه تنها بخشیده که به حسنه هم تبدیل شود. این اما در رابطه انسان- انسان، عذر خواهی تعریف می شود و فردی که زبان به ناحق گشوده یا دست به ناروا یازیده، در برابر کسی که بر او جفا روا داشته، به عذر خواهی برمی خیزد چه می داند ذمه اش زیر بار "حق الناس رفته است که خدای ناس هم از آن نمی گذرد. این عفو خواهی البته هم عذرخواه را بزرگ می کند و هم پذیرنده عذر را .در روایات هم به تاکید تعلیم مان کرده اند که پذیرای عذر تقصیر باشیم . امام على علیه السلام ، در این باره می فرمایند: عذر خواهى هاى مردم را بپذیر تا از برادرى آنان بهره مند شوى، و با روى گشاده دیدارشان کن تا کینه هایشان بمیرد. (1) حتی بالاتر از این را هم می فرمایند: خردمندترین مردم، عذر پذیرترین آنها از مردم است. (2) چه با پذیرش عذر، راه دوستی دوباره هموار و دیوار روابط مستحکم تر می شود. والا اگر خصلت عذر پذیری را از انسان بگیرند، روابط اجتماعی هزار رشته خواهد داشت و هر رشته هم سر دراز خواهد داشت به نامهربانی لذاست که امام سجاد(ع) نیز بر این امر تاکید می ورزند که ؛ " هیچ کس از تو عذرخواهى نکند، مگر این که عذرش را بپذیر، گر چه بدانى که دروغ مى گوید" .(3)
عذر پذیری، آدم را بزرگ می کند. اگر مسئول باشد ، شانش را بالاتر می برد. دنیای پیشرفته نیز به خوبی از این فضا استفاده می کنند و بحران های اجتماعی را با آن به آرامش می رسانند. فکر می کنم ما که ادبیات دینی ما هم از این آموزه سرشار است، باید بیش از همه به این سنت پایبند باشیم چنانکه استاد قرائتی نیز پس از برخورد ناپسند با "آقای دوربینی"، زبان به عذر خواهی گشود و از اولین ابزار در دسترس که "توئیت" بود بهره گرفت تا در نزدیک ترین زمان عذر بخواهد و پوزش بطلبد. این هم برای ما درس است و هم شان ایشان را ارتقا می دهد. این را همه ما در عرصه عمل باید بدان اهتمام داشته باشیم که رسم جوانمردی هم همین است؛ مراقب باش، حریمی نشکنی، اگر شکست زبان عذر خواه داشته باشیم....
پینوشت:
1 - غرر الحکم : ۲۴۲۰
2 - غرر الحکم : ۲۹۸۸
3 - الدرّة الباهرة : ۲۶

 ب / شماره 83467/ پنجشنبه  27 مهر 1396/ صفحه اول و 3/

/ 0 نظر / 94 بازدید