بلا و ابتلا، بستر رشد انسان

وقتی نگاه به بلا، با دید کاستی و نقصان باشد، نتیجه می شود همین که از آن بیمناک و حتی بیزار باشیم اما اگر بر این نگاه، چشم ببندیم و به شکل دین گفته نگاه کنیم در خواهیم یافت که بلا و ابتلا در فرهنگ دینی ، شان و جایگاه راهبردی و زیربنایی دارد در سیر تربیتی انسان تا جایی که قرآن طی آیه ۱۵۵ سوره بقره، در طراحی فلسفه کمال، آن را جانمایی و کارسازی می کند؛ “وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرینَ ” به این معنا که؛ قطعاً ما شما را به چیزى از ترس و گرسنگى و کاهش اموال و نفوس و فرزندان مى آزماییم. و تو ـ اى پیامبر ـ به شکیبایان نوید ده.” این هم نیست مگر برای این که بیازماید من. فلسفه آفرینش این است که این انسان با داشته هایش چه می کند. یعنی می توان گفت، متعلَق امتحان، “ماآتاکم “است؛ آنچه به ما داده اند. خداوند علی اعلا، در باره داده هایش از نعمت های بزرگ می پرسد. نعمت های بزرگ نیز نه آب و نان، بلکه سلامت و امنیت و ولایت است. می پرسد از این نعیم، چه بهره ای برده ایم؟ استاد محمد الهی خراسانی در بحثی که با عنوان “برکات ابتلا” داشت می گفت، ابتلا ناظر به غرض امتحان است تا ببینیم کدامیک از شما از این فرصت بهتر استفاده می کنید. نه ببیند بلکه ببینینم که چه می کنیم. برای خود ما روشن شود. “لنبلوکم” به معنای امتحان است اما بعضی به معنای کثرت امتحان گرفته اند. امتحان دو سو دارد. یک سو ممتحِن است و یک طرف اش امتحان دهنده. استعمالات قرانی می گوید به شخص امتحان دهنده باید نشان بدهند نتیجه را تا بداند چند مرده حلاج است.یعنی ابتلا برای روشن شدن موضوع نه برای امتحان گیرنده خبیر و بصیر بلکه برای ما و کسانی است که مثل ما هستند. البته این روشنگری با امور ناخوشایند است و گاه خوشایند. قرآن هم می گوید با شر و خیر شما را مبتلا می کنیم. خیر غنا و بی نیازی و سلامت است در برابر بیماری و فقر . حضرت علی(ع) فرمود، با شر صبح کردم چون مریض بودم. اصبحت بالشر. شر هم ذاتا بد نیست. در فرهنگ قرآنی این نگاه است. نوع تعامل ما با شر مهم است.

موت و حیات امر وجودی است. شر یعنی همان امر ناخوشایند برای آدم . قل اعوذ برب الفلق من شر ماخلق. از قلمرو خدا خارج نیست. پس به خدا پناه ببر. قل اعوذ برب الناس ملک الناس… خدا داریم و صاحب داریم. امتحان با خیر امتحان با دارایی است. درآیه ۱۵، سوره فجر، می خوانیم: “فَأَمَّا الْإِنسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَکْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَکْرَمَنِا” اکرام نوعی ابتلاست. تحویل گرفتن ها هم برای امتحان و ابتلاست. با نعمت خود را گَم نکنیم. زمانی که با گرفتن نعمت و تنگ گرفتن در رزق به من بی حرمتی کرد چنان که دارایی را حرمت به خود می داند. ورشستگی و برخورداری، هر دو جلوه های ابتلا است. به هر روی، روزگار در چرخش است و یک روز برای توست و دیگر روز، علیه تو. مراقب باش و در خوشی ها خود را گم نکن و در سختی ها خود را نباز. مولا علی (ع) شاید ناظر به این قبیل مسائل بود که فرمود: «الدهر یومان؛ یوم لک و یوم علیک» و هر دو روز نیز بسترابتلاست…..


ب / شماره 4034 / دوشنبه 30 مهر 1398 / صفحه 3

http://birjandemrooz.com/?p=11628


/ 0 نظر / 17 بازدید