خشم را با خشم نمی شویند!

فقط خانه داری نیست که ریزه کاری دارد، فقط در روابط عمومی نیست که باید زبان گرم داشت. فقط در عالم سیاست نیست که باید هوشیاری به خرج داد و گاه خشم توفنده طرف را به لبخندی آرام کرد. فقط در موضع مظلومیت نیست که به جواب نباید برخاست. در همه عرصه های زندگی باید چنین بود. توصیه های انسان ساز امام باقر(ع) نیز این نسخه را برای همه آدم ها در همه عصر ها و نسل ها ، می نویسند که ؛ تو را به پنج چیز سفارش می کنم : اگر مورد ستم واقع شدی ستم مکن ، اگر به تو خیانت کردند خیانت مکن ، اگر تکذیبت کردند خشمگین مشو ، اگر مدحت کنند شاد مشو ، و اگر نکوهشت کنند ، بیتابی مکن .(1) یعنی همواره از ستم بیزار باش و دست به تعدی دراز مکن حتی اگر کسی به ستم، دست بر یقه ات نشاند. دستش را با منطق و اقتدار باز کن اما به ستم، آن را نتابان که ما نه تنها مجاز به ستم نیستیم که حتی در برابر ستم هم حق نداریم از مرز عدالت، پا فراتر نهیم. نمی شود گفت ا، چون او اول شروع کرد و ضربه اول را زد من هم دست و پایش را شکستم. نه، همه چیز حساب و کتاب دارد هم در همین دنیا، آدم را به محکمه می کشند - که از قضا یکی از پر فراوانی ترین گونه های قضایی همین دعواهاست که شانه به شانه مواد مخدرذ، بار دستگاه قضا را سنگین می کند- و هم در آن دنیا بازخواهند خواست از ما که چرا در برابر یک ضربه مهاجم، - فراتر از فرایند دفاع مشروع- ضربه ای افزون زدی؟ همه چیز حساب و کتاب دارد. همین طور ما هرگز و هرگز و هرگز حق نداریم در حق مردم خیانت روا داریم حتی اگر خود مورد خیانت قرار گیریم که ما را امر به امانت داری فرموده اند و جز این از ما سزا نیست. فکر می کنم اگر به همین دونکته هم در رفتار مان توجه عملی کنیم، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. گذشته از این، امام باقر(ع) برای اینکه ما بتوانیم خود را مدیریت کنیم، مهارت های سه گانه ای را به یاد می آورند که می تواند ما را در مسیر اعتدال، از افتادن به ورطه افراط یا تفریط حفظ کند؛ پرهیز از خشم در برابر تکذیب کننده، کنترل رفتار و شادی ها در برابر مدح و ستایش افراد و به سکینه برگزار کردن در برابر نکوهش، سه مولفه ای است که اگر هدفمند به رفتار در آوریم، هم ما را از ورطه ها نجات می دهد و هم جامعه را از وادی های هولناک عبور می دهد . این درست که مخاطب حدیث در نگاه اول شخص است اما هدف اعتلای شخصیت اوست که می تواند بر دیگران اثر بگذارد و از هم افزایی انسان هایی چنین، جامعه رستگاران هم شکل می گیرد. در روایات، شخص مخاطب، جای همه آدم ها می نشیند که همان کل جامعه می شود پس طراحی برای شخص تنها نیست بلکه برای همه انسان ها و همه جوامع مورد نظر است. ماهم برای داشتن جامعه ای صالح و سالم باید رفتار خود را با آموزه های امامت و رسالت تراز کنیم.
پینوشت:
1 - بحارالانوار ، دار احیاء الترا العربی ، ج 75، ص (167)

ب / شماره 3474 / پنج شنبه  04 آبان 1396/ صفحه اول و 3/

/ 0 نظر / 92 بازدید