این فریضه اجتماعی مظلوم

 

امر به معروف و نهی از منکر اگر چه خود ٢ قانون صریح و کاربردی است، بیش و پیش از آن که ناظر به قانون باشد، ناظر به اخلاق و اخلاقیات فردی و اجتماعی است و هدف آن زشتی زدایی عملی از گفتار و کردار مردمان و زیبایی افزونی در اعمال آنان و جامعه آنان است.

برآیند جامعه ای که آحاد آن آمر به معروف و ناهی از منکر باشند جامعه ای زیبا، سرشار از آرامش، عدالت محور، حقیقت محور و پرشکوه و از رأس هرم تا قاعده جامعه، کمال یافتگان خواهند بود.

به عبارت دیگر آن چه انبیای عظام الهی و ائمه اطهار انجام دادند، جز امر به معروف و نیکی ها و فراخوان عمل به زیبایی ها و از سوی دیگر تقوای پرهیز از زشتی ها نبود.

اگر جهاد هم روی می داد، خود جلوه ای و شأنی از امر به معروف و نهی از منکر بود. چه پیامبر همگان را به کردار نیکو فرا می خواندند و نفس های پاک و فطرت های زلال، پذیرای کلام حق می شدند و جهاد با آنانی بود که می خواستند با مستضعف نگه داشتن مردمان، اجازه رسیدن پیام حق را به مردمان و یا لبیک آنان را به دعوت رسول خدا ندهند.

پس جهاد هم برای تحقق معروف ها و پرهیز دادن از منکرها بود. دیگر واجبات الهی هم از جمله معارف اند که اقامه آن ها در تعریف امر به معروف می گنجد، چنان که پرهیز از گناهان و محرمات هم همان نهی از منکر است.

در بازخوانی این واجب درمی یابیم که اجرایی شدن آن به حقیقت اصلاح همه امور را در پی خواهد داشت تا جامعه ای که پی ریزی می شود، بر پایه ای استوار امکان قد کشیدن و تشکیل بنایی رفیع را داشته باشد.

اگر در جامعه ای این واجب اقامه شود، نظم اجتماعی چنان اخلاقمند خواهد شد که دیگر کسی حتی پنهانی هم به جرم نزدیک نشود و دور از چشم قانون و مردانش، باز هم حدود را رعایت کند.

به باور من این که امر به معروف و نهی از منکر ناظر به اخلاق است به این خاطر است که قانون، اگر مثل دیوار چین هم محکم باشد، سرانجام پایانی دارد، اما این اخلاق است که دیوار بازدارندگی اش هرگز به پایان نمی رسد و زمانی که اخلاق آحاد جامعه اصلاح شود، لاجرم زیبایی همه گیر خواهد شد و زشتی امکانی برای ارائه و بستری برای رشد نخواهد یافت.

اما این واجب، با این کاربرد، بسیار مظلوم است. چه در سایر عبادات، فرد عابد عزیز می شود در چشم ها، مثلا به حج می رود تکریم می شود، در صف نماز در چشم ها می نشیند، ادای حقوق مالی او را به شکوه می رساند و... اما آمر به معروف و ناهی از منکر، متأسفانه در چشم ها عزیز نیست، «عیسی به دین خود، موسی به دین خود» چنان در باور ما نهادینه شده است که اجازه امر به معروف و نهی ازمنکر را نمی دهد و این سخن ماست که هرکسی صاحب اختیار خود است به دیگران چه مربوط که ما چه می کنیم و... حال آن که امر به معروف و نهی از منکر چنین چیزی را به رسمیت نمی شناسد، بلکه همه شئون اجتماعی را در بر می گیرد.

صفحه 09 اجتماعی ، شماره سریال 17169 ، تاریخ انتشار 871011
/ 0 نظر / 92 بازدید