عقلانیت رفتاری در کلام امام رضا(ع)

 

خودشناسی از مولفه های شخصیتی است که در فرآیند جهان بینی، انسان را به شناخت حضرت خداوند می رساند. این شناخت که حاصل آمد، معرفت را چونان آفتاب درخشان به ارمغان خواهد آورد و جان چنان روشن خواهد شد، که هیچ کوچه ای به شیطان دچار نشود. چنان روشن که ابلیس در جان آدمی، معبری حتی برای گذر پیدا نکند. چه رسد به این که بیاید و بنشیند و خانه را به غصب گیرد. برای رهیافت به ساحت معرفت هم باید همه وجود چشم شد به لبان معصوم و گوش شد برای شنیدن و جان شد برای نوشیدن شهد و برخاست به عمل، که «انسان مومن»، به عمل درآمده ایمان است، تجسم آموزه های دینی است. یعنی با نگاه به این انسان باید «ایمان» را ببینیم و عطرش را حس کنیم. باید آموزه های دینی را شاهد باشیم، باید... برای رسیدن به این جایگاه نیز «باید» راه را در کلام «مقصد نمای» معصومان یافت؛ آن جا که مولا امام رضا علیه السلام «دوست هر کسی را عقل او و دشمنش را جهل او» می دانند و این خود اشارتی است آشکار به ضرورت توجه به عقلانیت وارتقای عقلانیت در زندگی که اگر فرماندهی کنش و واکنش های انسان برعهده عقل باشد، ساحت جان آرام و بسامان خواهد بود و اگر خدای ناکرده، ملک جان به خشم و شهوت و ... برسد، آن وقت انسان از بهشت دور خواهد شد، که خشم و شهوت و ... اصلا به سوی بهشت راه نمی پیماید تا به مقصد آن برسد. امام رضا(ع) فقط عقلانیت را برای ارتقای فرد ضروری نمی دانند و تنها او را از جهل در حوزه فردی پرهیز نمی دهند، بلکه در ساحت اجتماعی نیز، تاکید دارند عقلانیت به شکل تعامل دوستانه با مردم، بروز کند. این که در کلام ایشان می خوانیم «دوستی با مردم، نیمی از عقل است» بدین معناست که انسان با تعامل سازنده و دوستانه با مردم، عقل ایمانی خویش را به منصه ظهور برساند. این که به ظهور رسید، بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی، فرصت بروز نخواهد یافت، چه به راحتی می توان دریافت، ناهنجاری ها، در مزرعه ای می روید که از عقلانیت خبری نباشد. در حوزه ای قد می کشد، که عقل، غایب باشد، اما وجود عقلانیت رفتاری و گفتاری، اجازه بروز تنش ها را نمی دهد و حتی تنش ایجاد شده را هم به سمت آرامش هدایت می کند و چونان آبی، آتش را فرو می نشاند. آتش خاموش شده هم توان سوختن ندارد و ... بگذریم. عقلانیت، تاکید به حدیث درآمده امام رضا علیه السلام است تا انسان به آرامش مومنانه برسد. چنین که شد، خشم و شهوت و ... مهار خواهد شد. پرونده های نزاع و خلاف، اصلا گشوده نخواهد شد، زندان ها خالی خواهد ماند و عقل، مردمان را به مسجد و مدرسه خواهد برد تا چون بازگردند، خود درس آموز دیگر مردمان شوند و ... چنین باد جامعه اسلامی.

خراسان جنوبی - مورخ شنبه 1393/06/22 شماره انتشار 18783 /صفحه2/اخبار

/ 0 نظر / 98 بازدید